Những bài thơ, vè của các tác giả vô danh

 

Vô đề 1

 

Sống nhục sao bằng sự thác vinh?
Nước non cho vẹn chữ chung tình
Lưỡi dao xử tử chàng không ngại
Tiếng súng quyên sinh thiếp cũng dành.
Một tấm can tràng trời đất thảm
Ngàn thu tiết tháo quỷ thần kinh
Cuộc đời xá kể chi thành bại
Trai đã trung thì gái hẳn trinh!

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------


Vô đề 2

 

Tình chồng, nợ đảng, gánh giang san!
Thác xuống tuyền đài hận chửa tan.
Xương trắng nêu cao gương hiếu nghĩa,
Máu hồng in thắm chữ trung can.
Ngàn năm tồ quốc ơn ghi mãi,
Một thác tình chung nghĩa trả toàn
Thành bại mặc ai người nghị luận,
Muôn ngàn năm để tiếng Cô Giang.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vè Cô Giang

 

Kể từ quân Pháp sang đây
Giết người cướp của bấy nay đã nhiều
Dân tình đồ thán đủ điều
Căm gan tức chí phải liều ra tay
Anh hùng đã tỏ tài trai
Nữ nhi nay chẳng kém loài bồng tang
Người xưa phất ngọn cờ vàng
Bà Trưng, Bà Triệu chiến trường xông pha
Cai Vàng lại có bà Ba
Tây Sơn bà Phó cũng là anh thư (1)
Xúm tay xoay lại cơ đồ
Yên dân quốc thịnh phất cờ Việt Nam
Từ ngày bọn Pháp kéo sang
Chợ Tràng cô Tám cũng gan anh hùng
Dưới trướng cụ Phan Đình Phùng
Bắt quân lính tập vào tròng trăm tên
Lại như vợ lẽ Đội Quyên (2)
Nam trang cải dạng tìm lên núi rừng
Đúc súng đúc đạn, giúp chồng
Đánh cho quân pháp hãi hùng đảo điên
Bà Ba Đề Thám truân chuyên
Non sông đã trải mấy phen thác ghềnh
Hồng quần nhẹ bước rừng xanh
Trận tiền giáp chiến đao binh vẫy vùng
Hồng nhan nhẹ bước thong dong
Chính bà cũng dự quân trung luận bàn
Bà Lang Seo mở ngôi hàng
Giả đò hương khói đèn nhang bấy chầy
Hà Nội, Nam Định, Sơn Tây
Nghĩa Hưng đảng ấy nay ngày một to
Chuyện năm Canh Ngọ mới vừa (3)
Việt Nam Dân Đảng bấy giờ lập ra
Chương trình định liệu gần xa
Trước là dân tộc sau ra đại đồng
Cô Giang là bực anh hùng
Dốc tâm với Đảng một lòng trung trinh
Cùng ai thề chữ tử sinh (4)
Chưa chăn gối đã vẹn tình sắt son
Chia nhau việc Đảng lo tròn
Tài chính cổ động lại còn giao thông
Thất cơ sự đến khi cùng
Tím gan Yên Bái, đau lòng xiết bao
Thế gian mặc chuyện ra vào
Lòng chung xin nguyện trời cao soi cùng
Chàng theo nước, thiếp theo chồng
Tuồng khi dơ dáng sống cùng hôi tanh
Khen chê phó mặc sử sinh
Treo gương “đất nghĩa trời Kinh” đời đời.

 

Chú thích:

 

(1) Bà Phó ở đây là thiếu phó Bùi Thị Xuân, nữ tướng Tây Sơn.
(2) Đội Quyên quê Hà Tĩnh, nghĩa quân Phan Đình Phùng. Sau khi chủ tướng Phan Đình Phùng mất năm 1905 ông vẫn tiếp tục kháng Pháp và mất năm 1920.
(3) Năm 1930 năm Việt Nam Quốc Dân Đảng khởi nghĩa ở Yên Bái.
(4) “Ai” đây là chỉ Nguyễn Thái Học, chồng của cô Giang.